Η γραφειοκρατία είναι ένας «λαβύρινθος» όπου ο «Μινώταυρος βρίσκεται σε κάθε πόρτα που ανοίγεις
γράφει ο: Κώστας Βενετσάνος

 

Ο κλασικός ορισμός που δίνεται για τη γραφειοκρατία είναι: «η οργάνωση Διοίκησης κατά ιεραρχική δομή πυραμίδας και στην οποία κάθε θέση έχει αυστηρά προσδιορισμένες αρμοδιότητες».

Κλασσικός επίσης και ο ορισμός του Μαξ Βέμπερ1, που αναφέρεται «σε αρχές οργάνωσης που βρίσκουν ποικίλους βαθμούς έκφρασης», μέσα σε μιαν ευρεία ποικιλία οργανώσεων»(!) και συνεχίζει: «Τα χαρακτηριστικά του ιδεατού τύπου είναι η ορθολογιστική λήψη αποφάσεων, η απροσωποληψία στις κοινωνικές σχέσεις, η υπαγωγή της εκπληρώσεως των καθηκόντων σε καθημερινή, τρέχουσα εργασία (ρουτίνα) και ο συγκεντρωτισμός της εξουσίας»2.

Κολοκύθια μετά ριγάνεως! Και ας με συγχωρήσουν και ο Μαξ Βέμπερ και οι λοιποί κοινωνιολόγοι – δημοσιολόγοι. Πού την είδαν την απροσωποληψία και τον ορθολογισμό;

Ορισμό για τη Γραφειοκρατία έχει δώσει και ο Λούντβιχ Μίζες3, με ανάλογο περιεχόμενο δεοντολογίας, αλλά στην πράξη συχνά επιβεβαιώνεται μια πρακτική που αποδίδεται μονολεκτικώς με το επώνυμο του περιώνυμου Αυστριακού Οικονομολόγου του νεο-φιλελευθερισμού, φον Μίζες!

Η γραφειοκρατία όπως τη βιώνουμε στην πράξη είναι ένας «λαβύρινθος» όπου ο «Μινώταυρος που κρύβει μέσα του βρίσκεται σε κάθε πόρτα που ανοίγεις, σε κάθε γκισέ που στέκεσαι στη σειρά, είτε διαπληκτιζόμενος με κάποιον που επιμένει ότι ήταν μπροστά σου, είτε εκμοντερνισμένα, με αριθμό σειράς που τραβάς απ’ τη σχετική συσκευή.

(Πάντως σήμερα ήταν η πιο τυχερή μου ημέρα: Μόλις τράβηξα, ...Διάβολε, τον αριθμό 666, άνοιξε η πόρτα και μου είπαν να περάσω! Να πω, επ’ ευκαιρία, παρένθετα ότι στην «Αποκάλυψη» του Ιωάννη, ο αριθμός του Αντίχρηστου δεν γράφεται με αραβικούς αριθμούς (6-6-6-), αλλά με αρχαιοελληνικούς ΧΞS. Άρα τα σύμβολα 666 είναι αθώα. Μη σας φοβίζουν. Εξ’ άλλου και το τρίτο πρόγραμμα της ΕΡΤ, στους 666 χιλιόκυκλους μετέδιδε!...

«Λαβύρινθος» λοιπόν η γραφειοκρατία, αλλά γιατί; Τί φταίει; Το πλήθος των νόμων; (αλληλοσυγκρινόμενων και αλληλοκαλυπτόμενων). Το πλήθος των εμπλεκομένων ιεραρχικώς και οριζοντίως; Η διαπλοκή των αρμοδιοτήτων και η ευθυνοφοβία; Η υποχρέωση που μετατρέπεται, ως δια μαγείας, σε εξουσία; Δηλαδή να το εξηγήσουμε ψυχολογικά, αυτό το τελευταίοQ.

Πάω σε μια «υπηρεσία» για να ζητήσω κάτι, που δικαιούμαι νομιμότατα, από «κάποιον». Αυτομάτως εξαρτώμαι απ’ αυτόν τον «κάποιον», ο οποίος μπορεί να μου φέρει ένα σωρό προσκόμματα, να «φάω» ώρες, να ταλαιπωρηθώ και εν τέλει να ζημιωθώ πιθανότατα· άρα; Άρα φοράω το καλύτερο χαμόγελό μου, μιλάω βεβαίως ευγενέστατα – κάτι που το οφείλω εξ άλλου, όπως το οφείλει απέναντί μου και ο υπάλληλος που θα με «εξυπηρετήσει» - και εκθέτω το... αίτημά μου. Αν πέσω σε καλόν ικανό, πρόθυμο και αδιάφθορο, θα μου δώσει τις αναγκαίες πληροφορίες και... η ευθύνη της ταλαιπωρίας θα μεταφερθεί στα ανώτερα κλιμάκια που «θεσμοθετούν», ή εξειδικεύουν, ή «διερμηνεύουν» δι’ εγκυκλίου τα βασανιστήριά μου.

Η πολυπλοκότητα εκτός ψυχολογικών παραγόντων σπουδαιοφάνειας, δήθεν για εξασφάλιση του «δημοσίου συμφέροντος», ή άσχετων επιδιώξεων, ακόμη και εκβιαστικών της κρατούσας κατάστασης, αποβλέπει ενίοτε και στην απόκτηση παντοειδών πελατειακών σχέσεων: Από την απόκτηση πολιτικών πελατειακών σχέσεων – όπου η παρέμβαση του Δημάρχου, του Βουλευτή, του δημοτικού συμβούλου, επιλύει ή και επιταχύνει τη διεκπεραίωση του «αιτήματος» - μέχρι και των πελατειακών σχέσεων χρηματισμού. Και είναι γνωστά τα φαινόμενα σε όλους που έχουν συναλλαγεί με την Πολεοδομία, την Εφορία, με νοσοκομεία (γιατρούς), με δημαρχεία – ιδίως αδειοδοτήσεις και λειτουργία μαγαζιών υγειονομικού ενδιαφέροντος, καντίνες κλπ.

Αναγκαία διευκρίνιση, όχι «για το φόβο των Ιουδαίων», αλλά για να τα ‘χουμε καλά με την αλήθεια, το ορθό και το δίκαιο και να μην αδικήσουμε τους έντιμους και ευσυνείδητους. Όσα αναφέρω δεν αφορούν το σύνολο των υπαλλήλων της δημόσιας διοίκησης. Αφορούν ένα μεγάλο αριθμό που δεν γνωρίζω εάν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, αν είναι μειονοτικός ή αφορά την πλειονότητα.

Άθελά μου μού ‘ρχεται στο μυαλό ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ιουλιανός (ο λεγόμενος από την εκκλησία «παραβάτης», γιατί εφάρμοσε την ανεξιθρησκεία). Μόλις είχε αναλάβει τα καθήκοντά του, γυρίζοντας από εκστρατεία, ζήτησε να του ετοιμάσουν το μπάνιο κι έτρεξαν κοντά του ...πενήντα νοματαίοι.

- Τι είσαστε όλοι εσείς, τους λέει.
- Ο ένας να σε λούζει, ο άλλος να σε σαπουνίζει, ο άλλος να σε τρίβει..., του απαντούν.
- Πήγαινε εσύ, να μου φωνάξεις τον αυλάρχη.
 

Ερχεται ο αυλάρχης:

- Διατάξτε αιωνιότατε!
- Πάψε να με προσφωνείς έτσι, γιατί κανένας δεν είναι αιώνιος. Έχεις πολλούς από δαύτους;
- Όσους θέλει η αιωνιότης σου.

- Καλά! Αύριο θέλω μια κατάσταση με όσους εργάζονται στο παλάτι. Τι δουλειά κάνουν και πόσα παίρνουν.

Την επομένη ημέρα είχε στα χέρια του μια κατάσταση 5.000 ατόμων και έναν προϋπολογισμό όσο οι στρατιωτικές δαπάνες της εποχής!

- Απολύονται άπαντες, φωνάζει!
- Μεγαλειότατε (του λέει ένας σύμβουλος) κάποιοι απ‘ αυτούς είναι χρειαζούμενοι και καλοί...
 

Τι καλοί; Σ’ αυτό το διαφθορείο, το σάπιο, και γερός να μπει κανένας, θα σαπίσει.

Αν κι έχουν περάσει κάπου 1600 χρόνια η εικόνα είναι γνώριμη. Μόνο που τώρα δεν εφαρμόζονται τέτοιες μέθοδοι και ούτε πρέπει.

Εξ άλλου «το ψάρι βρωμάει απ’ το κεφάλι». Γιατί αν υπήρχε σωστή και ικανή φυσική και πολιτική ηγεσία, με επιπλέον την ηγετική ικανότητα να εμπνέει, και η δημόσια διοίκηση θα λειτουργούσε σωστά. Με σεβασμό προς τον πολίτη και αμοιβαία ευγένεια.

Αλλά η Δημόσια Διοίκηση νοσεί

Νοσεί και νοσεί βαρέως. Και τα αίτια δεν είναι μόνο το στρεβλό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της Δημόσιας Διοίκησης (Δ.Δ.), η ιεραρχική και πολιτική ηγεσία, είναι και η αυταρχική νοοτροπία. Να διευκρινίσουμε ότι αυταρχικός χαρακτήρας, είναι εκείνος που φέρεται δουλοπρεπώς προς τους ανωτέρους και σκαιώς προς τους «κατωτέρους».

«Κατώτερους» δε, θεωρεί τους πολίτες, δηλαδή τους ίσους «κυρίαρχους», τους οποίους τη δεδομένη στιγμή οφείλει, μέσα στα πλαίσια του νόμου, των αρμοδιοτήτων του και της καλής πίστης και διάθεσης, προθύμως να εξυπηρετήσει.

Ο αυταρχικός δε χαρακτήρας – το αντίθετο του δημοκρατικού – δεν είναι συνάρτηση της ιδεολογικής τοποθέτησης, αν και συχνά οδηγεί προς αυτήν, αλλά αποκτάται από την οικογένεια, το σχολείο, την κοινωνική συνείδηση.

Αλλά δυστυχώς δεν είναι μόνον αυτά τα συμπτώματα της Δ.Δ., το χειρότερο και ανάλογα με τη σοβαρότητα της υπόθεσης, είναι το φαινόμενο του χρηματισμού. Εννοώ του παθητικού χρηματισμού, φυσικά, με ενεργητικό τρόπο· δηλαδή απαιτείται το αντίτιμο και ενίοτε, ευθέως και χωρίς περιστροφές.

Θα επανέλθουμε στο θέμα, γιατί, δυστυχώς είναι ανεξάντλητο και ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια της κρίσης η γραφειοκρατία έχει «ταβανώσει». Είναι που κάποιοι περίμεναν τους «βαρβάρους» για να τους κάνουν ανθρώπους!!!

Καλοδεχούμενες από τους αναγνώστες υπεύθυνες καταγγελίες «καραμπινάτων περιπτώσεων»


    1. Max Weber: “Δοκίμα Κοινωνιολογίας”.
    2. UNESCO: “Λεξικό Κοινωνικών Επιστημών” τομ. 1, σελ. 124.
    3. Ludwig von Mises: (1881-1973) Αυστριακός Οικονομολόγος, ιδεολογικός πατέρας του Φρίντριχ φον Χάγεκ, του Φρίντμαν κ.ά.

 

Αφήστε σχόλιο...

Προτεινόμενο Video

Επισκέπτες σε σύνδεση

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 1294 επισκέπτες και κανένα μέλος