Όι  Σταυροφόροι δεν ήταν απλά οι προσκυνητές και οι πολεμιστές  ενός  “Ιερού”  πολέμου.  Ο ιερός στόχος, η απελευθέρωση των Ιερών Τόπων και ιερών λειψάνων, αποδείχτηκε το πρόσχημα. Το πρόσχημα του “ιερού” που κλήθηκε πάλι, να υπηρετήσει τον Μαμμωνά...

1204. μ.Χ. Άλωση της Πόλης από τους Λατίνους


Όι  Σταυροφόροι δεν ήταν απλά οι προσκυνητές και οι πολεμιστές  ενός  “Ιερού”  πολέμου.  Ο ιερός στόχος, η απελευθέρωση των Ιερών Τόπων και ιερών λειψάνων, αποδείχτηκε το πρόσχημα. Το πρόσχημα του “ιερού” που κλήθηκε πάλι, να υπηρετήσει τον Μαμμωνά.

Και η πρόσκληση έγινε από την ίδια την επίσημη  Χριστιανοσύνη της Δύσης, που εκμεταλλεύτηκε  τα “πιστεύω” του χριστιανού και που τον μετέβαλε σε  δολοφόνο  και διάκονο του ιδιοτελούς συμφέροντος. Τον όπλισε  με σπαθί  και τον κάλεσε να  το βάψει με το αίμα των λαών της Ανατολής- χριστιανών και μη. Του έβαλε ένα παραπλανητικό Σταυρό στο στήθος και με συχωροχάρτι, του ονομάτισε τις πράξεις βίας σε πράξεις αγιοσύνης.


Να βάλομε όμως τα πράγματα, σε μια ιστορική τάξη.

Στην  Πρώτη  Σταυροφορία,  το 1099 μ.Χ., κυριεύουν  την Ιερουσαλήμ και προβαίνουν σε σφαγές  εξολόθρευσης και λεηλασίες ανίερες,  εν ονόματι της Αγίας Εκκλησίας του Χριστού -διάβαζε της Ρώμης. Γνήσιοι εκπρόσωποι των φεουδαρχών, και του συστήματος της μεγάλης γαιοκτησίας υπερβαίνουν τους αρχικά φαινομενικά προγραμματισμένους στόχους και θεμελιώνουν αποικίες  στην Ανατολή, με  πρόθεση τη μόνιμη και κυριαρχική εκμετάλλευση της ξένης γης. Η επιχείρηση αυτή των Σταυροφοριών, στην Ευρωπαική Ιστορία πήρε τον χαρακτήρα του τυχοδιωκτισμού, γράφει ο  ιστορικός Ν. Μοσχονάς1.

Αφήνω τη Δεύτερη, που ήταν μια από τα ίδια και έρχομαι στην Τρίτη.

Η Τρίτη (1189-96 μ.Χ.), με στόχο πάλι την απελευθέρωση των Ιεροσολύμων - που τώρα είχε ανακαταλάβει  ο Σουλτάνος της Αιγύπτου Σαλαδίνος (Salah-ad-Din) - έφερε στη Θράκη, τα Γερμανικά στρατεύματα και τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο αφέντη  και κατακτητή στην Κύπρο,(Μάιος 1191 μ.Χ.), στην πραγματικότητα σφαγιαστή όλων.

Η Τετάρτη Σταυροφορία (1199-1204 μ.Χ.), - είχε στην πράξη προετοιμαστεί από την Τρίτη, - με οραματιστή τον Πάπα Ιννοκέντιο τον  Γ΄. Αυτή εκτρέπεται στην πορεία από τον αρχικά δηλωθέντα ιερό σκοπό, που αφορούσε την απελευθέρωση  των Αγίων Τόπων από τους Σαρακηνούς. Στην αρχή κυριεύει την Ζάρα, (Νοέμβριος του 1202 μ.Χ.),  χριστιανική πόλη στις Δαλματικές ακτές και  χριστιανικά τη δηώνει2. Τα εγκλήματα, οι λεηλασίες και οι βιασμοί σωμάτων και ψυχών, που διαπράττονται,  εξοργίζουν τον Πάπα. Αλλά το κέρδος είναι κέρδος και το παίρνει ο Πάπας,  δίνοντας συχωροχάρτι στις βιαιοπραγίες, αφού έγιναν στο όνομα του Χριστού.

Και εκεί που η δυτική εκκλησία  είναι εξοργισμένη με τα καμώματα των Σταυροφόρων, έρχεται και η ευχάριστη είδηση. Ο Άλέξιος, ο γυιός του Ισαακίου του Β΄, του βυζαντινού αυτοκράτορα, καταφεύγει για βοήθεια στον  Πάπα, όταν ο πατέρας του,  όντας όπως προείπα, ο αυτοκράτορας,   εκθρονίζεται από τον αδελφό του Αλέξιο τον Γ΄, Αγγελο και τυφλώνεται.

Ο γυιός Αλέξιος,  τώρα γονυπετής,  ζητά συμπαράσταση από τον Πάπα Ιννοκέντιο τον Γ΄, και με αντάλλαγμα  το  θρόνο, υπόσχεται οικονομικό ξεπούλημα της Κωνσταντινούπολης,  σαν ανταμοιβή των σταυροφόρων.

«Ταίς παρακλήσεσι του παιδός δυσωπειθείς ο πάπας,  μάλιστα δε ταις υποσχέσεσιν-ετύγχανον γαρ αδραί.»  δηλ. «αφού λοιπόν  από τις παρακλήσεις του νέου συγκινήθηκε, ο Πάπας και ιδίως από τις υποσχέσεις- καθώς συνέβαινε να είναι πλουσιοπάροχες»3.

Η συμφωνία κλείνεται και ο σφετεριστής του θρόνου Αλέξιος ο Γ΄, υπο το φάσμα του φόβου, διαπραγματεύεται με τους  Σταυροφόρους δεν τα βρίσκει και “νύκτωρ” το σκάει.  

«Δαυίδ  φυγών εσώθη,  προσεπαγόμενος τε και την γυναίκα κα χρήματα του βασιλικού ταμιείου ικανά.»  Το ‘σκασε με άλλα λόγια, παίρνοντας μαζί του την γυναίκα του και ένα ικανό χρηματικό ποσό από το βασιλικό ταμείο. Και αφήνει τους κατοίκους στη μοίρα τους.

 Ο Αλέξιος τώρα, ο υιός του τυφλωθέντος Ισαάκ, αρπάζει την ευκαιρία και στέφεται από τους σταυροφόρους,  ως  αυτοκράτορας Αλέξιος ο Δ΄. Αλλά και καλείται να πληρώσει τα ρήτρα της “συμφωνηθείσης” εκδούλευσης. Ο Αλέξιος λοιπόν ο Δ΄, ο   υιός του τυφλωθέντος Ισαακίου και τώρα καθισμένος σε ένα αγκαθωτό αυτοκρατορικό θρόνο, δυσκολεύεται να πληρώσει τα υπεσχημένα και ιδιαίτερα όταν ο Γερμανός αυτοκράτορας Ερρίκος Στ΄ (1190-97 μ.Χ.), του ζητά παραχώρηση εδαφών,   από Δυρράχιο μέχρι και Θεσσαλονίκη. Γι’ αυτό και υποχρεώνει τους κατοίκους σε υπέρογκο φόρο, τον  ’’Αλλαμανικόν’’ επονομαζόμενο. 

Όπου ξαφνικά ξεπετιέται ένας ακέραιος Βυζαντινός, ο Αλέξιος Δούκας ο επονομαζόμενος και Μούρτζουφλος, επειδή τα φρύδια του ήταν ενωμένα μεταξύ τους, (28\1-13\4\1204), Ικανός άνδρας, ηγέτης αντιλατινικής παράταξης, σκοτώνει τον Αλέξιο Δ΄,  χρήζεται  αυτοκράτορας με το όνομα Αλέξιος Ε΄ και αναλαμβάνει και οργανώνει την άμυνα της πόλης4.

Νέες διαπραγματεύσεις αποτυγχάνουν και οι σταυροφόροι μετά από πολιορκία 40 ημερών,  καταλαμβάνουν την Πόλη. Ο Μούρτζουφλος προ του κινδύνου να συλληφθεί αιχμάλωτος δραπετεύει. Το ημερολόγιο καταγράφει την αποφράδα ημέρα: 13 Απριλίου 1204. Αυτή είναι και η δεύτερη καταλυτική ημερομηνία στη ζωή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η πρώτη ήταν η μάχη και η ήττα των Βυζαντινών στο Μαντζικέρτ το 1071, από τα δραματικότερα και σπουδαιότερα γεγονότα της Ευρωπαϊκής ιστορίας, που άνοιξε τον δρόμο στους Τούρκους Σελτζούκους,  για τη λεηλασία και την κατάκτηση της Μικράς Ασίας.

Η Πόλη,  που επί  900 χρόνια είχε μείνει απόρθητη, παρά τις γιγαντιαίες επιθέσεις των Περσών, Αράβων, Αβάρων, Βουλγάρων, τώρα εκπορθείται και βάναυσα λεηλατείται από την κατ ευφημισμό Χριστιανική Δύση.  Με μια πρωτοφανή στα ιστορικά χρονικά  ανόσια  πράξη, λαφυραγωγείται, και ολοσχερώς  καταστρέφεται και πυρπολείται  η Πόλη. Επι τέσσερεις μέρες οι λεγόμενοι στρατιώτες του Χριστού  φονεύουν αμάχους,  βιάζουν γυναίκες, παιδιά και  καλόγριες. Προβαίνουν σε καταστροφές σπανίων  χειρογράφων,  πολυτίμων έργων τέχνης συμπεριλαμβανομένων  και αριστουργημάτων του  Φειδία και Πραξιτέλη. Φορτώνονται καράβια με έργα τέχνης, ανεκτίμητους θησαυρούς  και  μεταφέρονται από τον Δάνδολο τον Ενρίκο τον υπέργηρο  και τυφλό Δόγη και ιδιαίτερα οξύνου, στην πατρίδα του τη Βενετία, όπου σήμερα μπορεί κανείς να  ιδεί  και τα τέσσερα ορειχάλκινα κλαπέντα άλογα να κοσμούν την πρόσοψη του Αγίου Μάρκου.   Λείψανα Αγίων, ακάνθινα στέφανα,  η κεφαλή του Ιωάννη του Βαπτιστή, τα κομμάτια του Τιμίου Σταυρού, αποστέλνονται για στολισμό στις Γαλλικές εκκλησίες και πολλά απ’ αυτά έχουν την μοιραία κατάληξη, να καταστραφούν από τους επαναστάτες του 1789, της Γαλλικής επανάστασης. Ο ιστορικός  Νικήτας Χωνιάτης, αυτόπτης μάρτυρας της λεηλασίας και των βιαιοπραγιών5 γράφει πως  οι σφαγές,  οι βιασμοί που διεπράχθησαν από τους  σταυροφόρους  δεν συγκρίνονται σε αγριότητα με τη λεηλασία  που προέβησαν οι  Σαρακηνοί, όταν κατέκτησαν τα Ιεροσόλυμα.   

Ο Γερμανός ιστορικός Φερδινάνδος Γρηγορόβιος (‘’Ιστορία της πόλεως των Αθηνών κατά τους Μέσους αιώνες’’, βιβλιοθήκη Μαρασλή τ. Α΄, από σελ. 35, 1904) γράφει για την Άλωση του 1204: «Την 12η, 13η Απριλίου 1204, υπο ολίγων χιλιάδων Βενετών,  Γάλλων, Λογγοβάρδων, και Γερμανών επυρπολήθη, εδηώθη και επληρώθη δεινών αρρήτων... Οι Λατίνοι εκείνοι πορθηταί,  δυσχερώς δύνανται να αξιώσουν υψηλοτέραν θέσιν εκείνης των ανδρών οίοι ο Αλάριχος, ο Αττίλας και ο Γενσέριχος).

Ο Πάπας Ιννοκέντιος,  όταν πληροφορήθηκε τα γεγονότα, εξοργίστηκε και κατεδίκασε γράφει o Diehl: «Οι υπερασπισταί του Χριστού, εβάφησαν δι΄αίματος χριστιανικού»6. 


Από τον Μάρτιο του 1204  δηλαδή ένα μήνα μπροστά από την  Άλωση  της Πόλης, η τύχη ήταν δεδικασμένη και οι σταυροφόροι είχαν διαμελίσει τα ιμάτια της. Η μοιρασιά του Βυζαντίου είχε καταγραφεί σε 13 παραγράφους. Στο έγγραφο της συνθήκης διανομής το οποίο  διασώζεται αχρονολόγητο σήμερα  σε πολλά αντίγραφα (Partitio terroria Imperii Romana) δεν συμπεριλαμβάνεται η Κρήτη, η οποία είχε δοθεί στους σταυροφόρους,  σαν  “έξοδα δαπάνης παροχής υπηρεσιών”.  Αργότερα αγοραστηκε από τους Βενετούς, οι οποίοι, αν και έδειξαν σκληρή συμπεριφορά σαν στρατός κατοχής στην Κρήτη, εντούτοις η διακυβερνησή τους ήταν καλυτέρου επιπέδου, τουλάχιστον στον τελευταίο αιώνα της κατοχής. Στην Κρήτη η  Βενετία κατάφερε να περάσει  την πνευματική κουλτούρα της, και η Κρητη να την παντρέψει με τη δική της. Κι έτσι όταν μετα τη δεύτερη Άλωση, του 1453, η Ελλάδα έπεσε στο σκοτάδι της Τουρκικής κατοχής, η πνευματική ζωη στην Κρήτη έλαμπε με τα φώτα των ιδεών της Αναγέννησης. Εξ΄ου και το περίφημο Κρητικό θέατρο της Αναγέννησης, για το οποίο θα γράψω σε επόμενο άρθρο.


–––––––––––


1. Ιστορικά Ελευθεροτυπίας τεύχος 287.

2. Δηώνει = λεηλατεί, δήωση = λεηλασία

3. Γεωργίου Ακροπολίτου “Χρονική  Συγγραφή”   Εκδ. Ζήτρος, σελ. 78.

4.  Ιστορία Ελλ. Έθνους τομ.Θ΄σελ.40.

5. Νικ. Χωνιάτης ‘’Historia‘’ στη σελ 763 εκ. Βοnn.

6. G.Diehl, L’ Europe orientale de 1081 a’1453 p.134)

 


Προτεινόμενο Video

Επισκέπτες σε σύνδεση

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 464 επισκέπτες και κανένα μέλος