Το είδος Paranemonia vouliagmeniensis, μια θαλάσσια ανεμώνη μικρών διαστάσεων ήταν η αφορμή των ερευνών στο βιόκοσμο της λίμνης της Βουλιαγμένης στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Η ανεμώνη που το όνομά της (Paranemonia vouliagmeniensis Doumenc et al. 1987) είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το τοπωνύμιο της Βουλιαγμένης συνιστούσε ένα νέο και ενδημικό είδος για την επιστήμη. Από την εποχή εκείνη και μέχρι σήμερα η μελέτη του βιόκοσμου της Λίμνης έδωσε πλήθος επιστημονικών δεδομένων στην ερευνητική ομάδα του Εργαστηρίου Ζωολογίας του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ. Έπρεπε, όμως, να περάσουν περίπου είκοσι χρόνια για να χαρακτηριστεί το είδος αυτό, το Paranemonia vouliagmeniensis, και επίσημα ως τρωτό είδος VU [D2] σύμφωνα με τα κριτήρια της IUCN 2001, 2003.

 

vouliagmenis-limnh1Η Λίμνη της Βουλιαγμένης που βρίσκεται στη ΝΑ Αττική αποτελεί μια μοναδική δομή της φύσης με μεγάλο γεωλογικό και βιολογικό ενδιαφέρον. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία η Λίμνη έχει χαρακτηριστεί ως μνημείο της φύσης. Η δημιουργία της λίμνης υπολογίζεται περίπου πριν από 2000 χρόνια. Τα νερά της όμως ενέχουν ιδιόμορφα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά εξαιτίας της απομόνωσή της από το θαλάσσιο περιβάλλον, αλλά και της εισροής γλυκού νερού εντός της λίμνης σε βάθος 17 μέτρων. Ο υφάλμυρος χαρακτήρας των νερών (16-18 psu), προέρχεται κυρίως από τη μύξη του θαλασσινού νερού που διηθείται από το ασβεστολιθικό τοίχωμα που απομονώνει τη λίμνη από την θάλασσα και την εισροή του γλυκού νερού. Πλήθος μύθων, ιστοριών και ευτράπελων έχουν γραφεί ως συμβάντα στη Λίμνη.

Στο πλαίσιο των παραπάνω στοιχείων κρίθηκε σκόπιμο να ερευνηθεί με σύγχρονες τεχνικές η οικολογία του Paranemonia vouliagmeniensis επικαιροποιώντας κατά κάποιο τρόπο τις έρευνες που είχαν πραγματοποιηθεί πριν από 20 περίπου χρόνια. Η έρευνα αυτή, έγινε στο πλαίσιο εκπόνησης μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, που πραγματοποιήθηκε στο Εργαστήριο Ζωολογίας του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ, με επιβλέποντα τον καθηγητή Χαρίτων Χιντήρογλου. Απώτερος στόχος μια πληρέστερη καταγραφή της δομής και λειτουργίας του πληθυσμού της θαλάσσιας ανεμώνης σε σχέση με το αβιοτικό περιβάλλον, αλλά και τις ανθρωπογενείς επιπτώσεις στο οικοσύστημα. Η έρευνα ξεκίνησε το Μάιο του 2011 και ολοκληρώθηκε το Μάιο του 2012, ολοκληρώνοντας έτσι έναν ετήσιο κύκλο δειγματοληψιών.

 

Από το σύνολο των παρατηρήσεων προέκυψε ότι ο πληθυσμός του P. vouliagmeniensis έχει υποστεί σημαντικές αλλοιώσεις σε σχέση με προγενέστερες μελέτες. Επί τις ουσίας ο πληθυσμός έχει περιοριστεί σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50% του αρχικού, δηλαδή εκείνου που είχε καταγραφεί την δεκαετία του 1990 από τους Chintiroglou et al. (2000).

Οι σημαντικότερες των ανθρωπογενών επιπτώσεων κρίνονται οι δράσεις που σχετίζονται με την αυξημένη επισκεψιμότητα των λουομένων, ιδιαίτερα τη θερινή περίοδο, η συχνή (χωρίς να είναι γνωστή η συχνότητα) ρήψη χαλικιών (μπάζωμα) για την διευκόλυνση των λουομένων καθώς και η αφαίρεση (αποψίλωση) φυκιών από το πυθμένα. Ιδιαίτερα για την τελευταία δράση πρέπει να σημειωθεί πως η πυκνότητα του είδους πάνω στα φυλλώματα των φυκιών κυμαίνεται μεταξύ των 100-300 άτομα / 5 λίτρα, γεγονός που συνιστά κατά κάποιο τρόπο μια σημαντική δεξαμενή ανανέωσης του πληθυσμού προς τα ρηχά σημεία της λίμνης, καθώς το είδος φαίνεται να έχει τη δυνατότητα μετακίνησης προς τα σημεία αυτά της λίμνης.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, απαιτείται σήμερα η συνεχής και συστηματική βιοπαρακολούθηση του είδους και η υιοθέτηση πρακτικών ορθολογικής διαχείρισης του μοναδικού αυτού οικοσυστήματος, όπως: ο έλεγχος του αριθμού των λουόμενων, η αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος και η αλλαγή διαχειριστικών πρακτικών όπως το μάζεμα των φυκών και η ρίψη φερτού υλικού, επιζήμιων για τον έμβιο κόσμο της λίμνης.

 

Ο βιόκοσμος της Λίμνης σήμερα κράζει για ορθή φροντίδα. Αλλά δεν την ακούει κανείς.

Βασίλης Αναγνώστου
Περιβαλλοντολόγος - Υδροβιολόγος MSc

Προτεινόμενο Video

Επισκέπτες σε σύνδεση

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 368 επισκέπτες και κανένα μέλος